Wnętrze Bodleian Library podczas 60-minutowego zwiedzania: cztery komnaty, jedna po drugiej

Zanim zaczniesz: Old Schools Quadrangle i Proscholium

Do wycieczki dojdziesz przez Old Schools Quadrangle, wzniesiony w latach 1613–1624, aby zastąpić to, co Thomas Bodley nazwał zrujnowanymi małymi izbami, w których niegdyś nauczano studentów. Spójrz na portale wokół dziedzińca: namalowane nad nimi inskrypcje wymieniają dawne szkoły — przedmioty, które niegdyś wykładano w każdej z izb, od filozofii przyrody po muzykę. Do 1859 roku cały dziedziniec przejęła biblioteka.

Wieża po wschodniej stronie, nad Wielką Bramą, znana jest jako Tower of the Five Orders. Jej kolumny pną się przez pięć porządków architektury klasycznej: toskański u dołu, następnie dorycki, joński, koryncki i kompozytowy. W 1769 roku astronom Thomas Hornsby obserwował z niej tranzyt Wenus.

Naprzeciw bramy, przed zestawem szklanych drzwi, stoi brązowy posąg. Za nimi znajduje się Proscholium — hol wejściowy Divinity School i miejsce zbiórki na każdą wycieczkę po bibliotece. Powyżej, poza zasięgiem wzroku, kryje się Arts End — pierwsze rozszerzenie, jakie Bodley dodał do biblioteki w latach 1610–12.

Sala pierwsza: Divinity School

Ukończenie Divinity School zajęło większość XV wieku. Biblioteka datuje ją na lata 1424–1488 i nazywa arcydziełem angielskiego gotyku. Wzniesiono ją jako uniwersytecką salę wykładową teologii — jest najstarszą salą dydaktyczną uniwersytetu i pierwszą szkołą egzaminacyjną, gdzie studenci zdawali egzaminy ustne i spierali się o kwestie teologiczne.

Sufit sprawia, że ludzie milkną, gdy tylko wejdą. To kamienne sklepienie o niezwykłej gęstości — biblioteka dolicza się na nim ponad 400 herbów i innych rzeźbionych wizerunków. Zworniki przypisuje się mistrzowi murarskiemu Williamowi Orchardowi z lat 80. XV wieku.

Spójrz zarówno w dół, jak i w górę. Ławy i ambony wzdłuż ścian to miejsca, gdzie niegdyś debatowali studenci i tutorzy; meble pochodzą z 1669 roku. Wysokie okna na obu długich ścianach czynią tę salę najjaśniejszą z czterech — co się przydaje, bo niektóre pozostałe utrzymywane są w dość mrocznym nastroju.

Jeśli sala wydaje się znajoma, to może za sprawą kina. Biblioteka odnotowuje, że Divinity School pojawia się jako infirmeria w filmach o Harrym Potterze. Przewodnik zwykle ma do opowiedzenia jedną czy dwie historie, ale budynek słynny był na długo przed filmami, a kamienna dekoracja nagradza uważne spojrzenie bardziej niż szybkie zdjęcie.

Sala druga: Convocation House

Drzwi na końcu Divinity School prowadzą do Convocation House, dobudowanego w XVII wieku. Biblioteka opisuje go jako znakomity przykład oryginalnego siedemnastowiecznego gmachu parlamentarnego, z kamiennym sklepieniem wachlarzowym wzniesionym w stylu średniowiecznym. Ciemne drewniane ławy ciągną się wzdłuż ścian, zwrócone ku sobie przez całą posadzkę niczym w izbie debat.

Przez ponad 300 lat zbierały się tu Convocation i Congregation — dwa ciała zarządzające uniwersytetu — by podejmować decyzje. Był to też przez krótki czas ośrodek władzy państwowej. W XVII wieku angielski parlament obradował w tej sali trzykrotnie, a gdy Karol I rezydował w Oksfordzie podczas wojny domowej, zwołany przez niego parlament zasiadał właśnie tutaj.

Nad Convocation House znajduje się Selden End, zachodnie przedłużenie Duke Humfrey's Library ukończone w latach trzydziestych XVII wieku. Zobaczysz je od wewnątrz pod koniec zwiedzania, co pomaga zrozumieć, jak te budynki do siebie pasują: biblioteka rosła w górę i na zewnątrz ponad pomieszczeniami poniżej.

Sala trzecia: Chancellor's Court

Obok Convocation House znajduje się Chancellor's Court, dawna sala sądowa Uniwersytetu. Ma własne sklepienie wachlarzowe i dębowe oszalowane boksy oskarżonego z lat trzydziestych XVII wieku, a mimo to wciąż sprawia wrażenie pomieszczenia zbudowanego po to, by wprawiać ludzi w zakłopotanie.

Przez stulecia Uniwersytet utrzymywał własny sąd i dyscyplinował swoich członków. Studenci stawali tu przed sądem za wykroczenia i wszelkiego rodzaju wybryki, a ulubionym przykładem biblioteki jest student o imieniu Oscar Wilde, wezwany w latach siedemdziesiątych XIX wieku za nieopłacenie rachunków.

Chancellor's Court to jedna z dwóch sal, które 60-minutowe zwiedzanie dodaje do krótszych wizyt w bibliotece, obok Convocation House. To niewielkie, a zarazem sugestywne pomieszczenie: miejsce, w którym Uniwersytet sądził swoich własnych.

Sala czwarta: Duke Humfrey's Library

Zwiedzanie kończy się na piętrze, w sali, od której wszystko się zaczęło. Duke Humfrey's Library znajduje się na pierwszym piętrze, bezpośrednio nad Divinity School. Zbudowano ją, by przechowywać rękopisy podarowane przez Humfreya, księcia Gloucester, młodszego brata Henryka V, który przekazał Uniwersytetowi ponad 281 rękopisów, w tym kilka ważnych tekstów klasycznych. Uniwersytet rozpoczął budowę sali nad nową Divinity School w 1478 roku i otworzył ją w 1488 roku.

Jej pierwsze życie było krótkie. W 1550 roku, podczas czystki tego, co reformatorzy nazywali zabobonnymi księgami, zbiory biblioteki zostały usunięte, a część spalono; w 1556 roku puste pomieszczenie przeszło na Wydział Medycyny. Dziś w kolekcji zachowało się tylko kilka książek samego Humfreya. Salę uratował Thomas Bodley, który od 1598 roku ją przebudował i 8 listopada 1602 roku ponownie otworzył dla uczonych.

Najpierw spójrz w górę. Sufit tworzą malowane panele z herbami Uniwersytetu. Potem rozejrzyj się wzdłuż ścian: dębowe regały w najstarszej części stoją pod kątem prostym do ścian, z wbudowanymi pulpitami, tak że czytelnicy pracowali między regałami. Historycznie książki były tu przykute łańcuchami do półek, a nawet teraz można z nich korzystać wyłącznie w czytelniach Bodleian. Zobaczysz także kabinę do czytania zbudowaną dla króla Karola I.

Od średniowiecznego rdzenia sala otwiera się z jednej strony na Arts End, a z drugiej na Selden End — przedłużenia z lat 1610–12 i 1634–37 — tak że z góry biblioteka tworzy kształt litery H. Miłośnicy filmów mogą ją rozpoznać jako bibliotekę Hogwartu w filmach o Harrym Potterze. Pamiętaj podczas spaceru, że Duke Humfrey's to wciąż czytelnia. Ludzie mogą pracować przy pulpitach; dlatego głosy cichną i dlatego grupa nigdy nie liczy więcej niż 14 osób.

Odczytaj budynek jako jeden plan

Warto wyobrazić sobie Old Library jako stos. Na parterze, w jednej linii, mieszczą się Proscholium, Divinity School i Convocation House, a tuż obok Chancellor's Court. Na pierwszym piętrze, bezpośrednio nad nimi, biegnie Duke Humfrey's Library: Arts End nad Proscholium, średniowieczna sala nad Divinity School i Selden End nad Convocation House. Zwiedzanie najpierw prowadzi przez parter, potem wchodzi się po schodach i ogląda ten sam obrys ponownie z góry.

Kolejność wznoszenia budynków wynikała z kolejności potrzeb. Najpierw powstała Divinity School, a na jej szczycie dodano bibliotekę na księgi Humfreya. Gdy zbiory Bodleya przestały mieścić się w pomieszczeniu, rozbudował je od wschodniej strony; gdy nadeszło 8 000 książek podarowanych przez Johna Seldena, dołączyło skrzydło zachodnie, a pod nim wzniesiono Convocation House. Dziedziniec otaczający całość był ostatnim elementem planu Bodleya, ukończonym po jego śmierci.

Dlaczego pokoje mają taki klimat

Niektóre szczegóły dotyczące zwiedzania nabierają sensu, gdy pozna się zasady funkcjonowania biblioteki. Reguła Bodleya głosiła, że żadna książka nie opuszcza budynku, i była przestrzegana: w 1645 roku nawet Karolowi I odmówiono pozwolenia na wypożyczenie jednej z nich. Czytelnicy pracowali tam, gdzie znajdowały się książki — dlatego w starych szafach bibliotecznych wbudowano biurka.

Komfort pojawił się późno. Biblioteka nie miała ogrzewania aż do 1845 roku ani sztucznego oświetlenia aż do 1929 roku, a w 1831 roku odwiedzało ją średnio zaledwie trzech lub czterech czytelników dziennie, będąc otwartą od 10:00 do 15:00 zimą. Biblioteka do dziś opisuje niektóre ze swoich zabytkowych sal jako dość ciemne, a to przygaszone światło niewiele odbiega od tego, jakie zawsze panowało w Duke Humfrey's.

Czego wycieczka nie obejmuje

Trwająca 60 minut wycieczka odbywa się wyłącznie wewnątrz Old Library. Nie obejmuje wejścia do Radcliffe Camera, okrągłej, kopułowej biblioteki na Radcliffe Square, która jest odrębną, czynną biblioteką z własnymi wycieczkami i w której fotografowanie jest zabronione. Miniesz ją w drodze do lub z Old Library, a jej fasada to jeden z najpiękniejszych widoków w mieście.

Nie obejmuje również Weston Library po drugiej stronie Broad Street, do której nie potrzebujesz biletu. Na jej parterze, w Blackwell Hall, znajdują się bezpłatne wystawy biblioteki, kawiarnia i główny sklep — warto poświęcić dodatkowe pół godziny przed lub po zwiedzaniu.

Jak smakuje ta godzina

Sześćdziesiąt minut w czterech salach oznacza mniej więcej kwadrans w każdej, choć to przewodnik narzuca tempo, a Divinity School i Duke Humfrey's zwykle dostają najwięcej czasu. Grupa porusza się razem i zatrzymuje, by słuchać; przez większość zwiedzania stoisz. Do Duke Humfrey's Library prowadzą schody, a windy nie ma.

Wycieczka odbywa się w języku angielskim, a przewodnicy mogą udostępnić pisemne tłumaczenie, jeśli poprosisz o nie przed rozpoczęciem. Pytania są mile widziane. W Duke Humfrey's Library zachowaj je dla przewodnika i mów cicho, ponieważ ludzie czytają.

Robienie dobrych zdjęć

Fotografowanie na potrzeby prywatne jest dozwolone podczas zwiedzania, z kilkoma zasadami: bez lampy błyskowej, bez statywów i kijków do selfie, bez kamer wideo oraz bez zdjęć czytelników i personelu. Jasna Divinity School to najłatwiejsze do sfotografowania pomieszczenie; Convocation House i Chancellor's Court są ciemniejsze, a Duke Humfrey's Library jest przygaszona.

Dwie wskazówki. W Divinity School stań przy wejściu i obejmij kadrem całą długość sali, aby uchwycić sklepienie zbiegające ku odległym drzwiom; to widok znany z większości zdjęć, które z pewnością widziałeś. W Duke Humfrey's zwróć uwagę raczej na malowany sufit niż na czytelników i przyjmij do wiadomości, że to pomieszczenie lepiej się pamięta, niż fotografuje.

Zanim wyruszysz

Każdy uczestnik wycieczki musi mieć ukończone 11 lat, dzieci mogą przyjść wyłącznie z osobą dorosłą, a każdy zwiedzający potrzebuje własnego biletu. Bilety są udostępniane online o godzinie 9:00 czasu brytyjskiego pierwszego i piętnastego dnia każdego miesiąca i często się wyprzedają, więc rezerwuj, gdy tylko Twoja data znajdzie się w sprzedaży, lub zarezerwuj ją u nas, jeśli jeszcze nie jest dostępna.

W dniu zwiedzania przejdź przez Great Gate na Catte Street na Old Schools Quadrangle i przejdź przez szklane drzwi za posągiem. Przyjdź kilka minut wcześniej, zabierz niewielką torbę i zostaw sobie czas po zwiedzaniu, aby stanąć na dziedzińcu i spojrzeć z powrotem na sale, przez które właśnie przeszedłeś.